یکشنبه 26 اردیبهشت1389

فیلمنامه: مفاهیم پایه

نوشته: بابی گورو (میوز خلاق)

تهیه‌کننده‌‌ها، مدیران اجرایی، و کارگردان‌ها معمولاً به خاطر مشغله‌ی فراوان، فرصت خواندن همه‌ی فیلمنامه‌هایی که به آنها پیشنهاد می‌شود را ندارند. آنها حتی آن‌قدر وقت ندارند که خلاصه‌ی چند صفحه‌ای فیلمنامه‌تان را بخوانند. راستش را بخواهید این افراد نه وقتی برای خواندن فیلمنامه‌های پیشنهادی دارند و نه از این کار خوش‌شان می‌آید. اگر خیلی خوش‌شانس باشید و البته سماجت به خرج دهید، آنها از شما می‌پرسند: "داستان فیلمنامه‌تان درباره‌ی چیست؟" و شما باید در یکی دو جمله به این پرسش پاسخ دهید. شاید در پاسخ به این پرسش، به جای تعریف خلاصه‌ی داستان‌تان، بگویید: "داستانم پیچیده‌اس و پر از چرخش‌ها و پیچش‌های زیاد، به همین خاطر نمی‌تونم همه‌اش رو توی یکی دو جمله خلاصه کنم." شاید دوستان‌تان این حرف شما را بپذیرند، اما حرفه‌ای‌های صنعت سینما چنین استدلالی را نمی‌پذیرند، چون اعتقاد دارند که "اگر نتوانید داستان فیلمنامه‌تان را در یکی دو جمله بازگو کنید، پس چیزی درباره‌اش نمی‌دانید." بنابراین، باید کل داستان فیلمنامه‌تان را در یکی دو جمله خلاصه کنید که در صنعت سینما به آن لاگ‌لاین می‌گویند.

پرسش: داستان فیلمنامه‌تان درباره‌ی چیست؟
پاسخ: لاگ‌لاین.

نقش "لاگ‌لاین" تنها به فروش فیلمنامه محدود نمی‌شود، بلکه فیلمنامه‌نویس باید پیش از نگارش نسخه‌ی اول فیلمنامه‌اش از آن آگاهی داشته باشد. اما این کار چه لزومی دارد؟

ـ لاگ‌لاین به سان یک قطب‌نما فیلمنامه‌نویس را در طول نگارش فیلمنامه بر ماجرای اصلی متمرکز نگه می‌دارد و مانع بیراهه‌روی او می‌شود.

ـ بررسی میزان جذابیت لاگ‌لاین پیش از نگارش فیلمنامه. یک لاگ‌لاین خوب می‌تواند انبوه مخاطبان را برای تماشای فیلم به سالن‌های سینما سرازیر کند و یک لاگ‌لاین بد قادر است انبوه مخاطبان را از تماشای یک فیلم منصرف کند. بنابراین، فیلمنامه‌نویس پیش از نگارش نسخه‌ی اول فیلمنامه‌اش باید "لاگ‌لاین" اثرش را بنویسد، میزان جذابیت آن را بسنجد و در صورت لزوم، آن را بپروراند و جذاب‌تر کند.

بیشتر فیلمنامه‌نویسان از بیان "لاگ‌لاین" فیلمنامه‌ی خود عاجز هستند و نمی‌تواند کل داستان‌شان را در یکی دو جمله تعریف کنند. علت این عجز آن است که فیلمنامه‌نویس چنان غرق صحنه‌ها، شخصیت‌ها، و جزئیات اثرش می‌شود که نمی‌تواند کل داستان را در یکی دو جمله تعریف کند.

تعریف کاربردی لاگ‌لاین

لاگ‌لاین عبارت است از خلاصه‌ی داستان فیلمنامه در یک یا دو جمله (ساده یا مرکب) که به زمان حال بیان می‌شود، فعل‌های به کار رفته در آن کنشی را می‌رسانند و سایر واژگان تشکیل‌دهنده‌اش معمولاً توصیفی هستند.

تذکر) افعال به کار رفته در لاگ‌لاین به این دلیل باید کنش را برسانند و نه حالت را، که فیلم سینمایی درباره‌ی کنش‌های شخصیت‌هاست. واژگان توصیفی در لاگ‌لاین نیز به این خاطر به کار می‌روند تا تصویری که از خواندن لاگ‌لاین در ذهن خواننده ایجاد می‌شود قوی باشد.

لاگ‌لاین خوب و لاگ‌لاین بد

به لاگ‌لاین‌های زیر توجه کنید:

«مردی برای کشتن پدر خود نقشه می‌کشد.»

«مردی دستخوش هوای نفسانی نقشه می‌کشد پدر خود را به قتل برساند تا به وصال زن جوان و زیبای او برسد.»

مطمئناً لاگ‌لاین دوم جذاب‌تر و کنجکاوی‌برانگیزتر است، زیرا کشمکش نهفته در رقابت عشقی مرگ‌بار و شرم‌آور میان پدر و پسر، خواننده را مجذوب خود می‌کند. بنابراین، یک لاگ‌لاین خوب باید کشمکش را بنمایاند: چه کسی با چه کسی می‌جنگد؟ چرا؟ چه چیزی در مخاطره است؟ دلیل اینکه استودیوها بیشتر فیلمنامه‌های ارسالی را رد می‌کنند این است که کشمکش و مخاطره در آنها چندان گیرا نیستند.

عناصر تشکیل‌دهنده‌ی لاگ‌لاین

لاگ‌لاین از چهار عنصر کلیدی تشکیل می‌شود که عبارتند از:

(١) شخصیت اصلی: شخصیت اصلی کیست؟

(٢) هدف شخصیت اصلی: شخصیت اصلی چه چیزی می‌خواهد؟

(٣) رقیب یا نیروی مخالف: چه کسی یا نیرویی مانع رسیدن شخصیت اصلی به هدفش است؟

(٤) رویدادگاه: در فیلمنامه‌هایی که داستان‌شان در زمان‌های گذشته یا آینده، یا حتی در سیاره‌های دوردست روی می‌دهد، بهتر است به رویدادگاه (مکان و زمان وقوع) اشاره شود. مثال: «زنی جوان در انگلستان دوران ملکه ویکتوریا، در منطقه‌ای روستایی ...»

الگوی نگارش لاگ‌لاین

الگوی رایج نگارش لاگ‌لاین به صورت زیر است:

«این داستان [که در (رویدادگاه) روی می‌دهد] درباره‌ی (شخصیت اصلی) است که  تلاش می‌کند به (هدفش) دست یابد اما (رقیب اصلی یا نیروی مخالف) مانع اوست.»

اما فیلمنامه‌نویسان کارکشته و خلاق، سعی می‌کنند از چارچوب چنین الگویی فراتر روند و با ترکیب خلاقانه‌ی چهار عنصری که به آنها اشاره شد، لاگ‌لاین‌های به مراتب جذاب‌تری بنویسند. به لاگ‌لاین‌های زیر توجه کنید:

مغازله با سنگ: « جون وایلدر، نویسنده‌ی رمان‌های عاشقانه، که برای نجات خواهرش از چنگ آدم‌ربایان سفر خطرناکی را جهت یافتن سنگی گرانبها آغاز می‌کند، به مزدوری که جهت کمک به خود اجیر کرده دل می‌بازد.»

دزدان دریایی کارائیب: «در قرن هفدهم، کاپیتان جک اسپاروی دغلکار با آهنگر جوانی متحد می‌شود تا در مبارزه‌ای دلاورانه با دزدان دریایی کارائیب، دختر فرماندار انگلستان را نجات دهد و کشتی‌اش را بازپس گیرد.»

گلادیاتور: «یک ژنرال رومی که از سوی یک شاهزاده‌ی دیوانه و فاسد مورد خیانت قرار می‌گیرد و خانواده‌اش به دست او کشته می‌شود، در هیبت یک گلادیاتور به روم بازمی‌گردد تا انتقام بگیرد.»

منابع:

Books:

Lissle, H. (2000). MUGGING THE MUSE.  The United States of America: Forward Motion E-Press

Ballon, R. (2000). BLUEPRINT FOR SCREENWRITING.  Mahwah, New Jersey: LAWRENCE ERLBAUM ASSOCIATES, PUBLISHERS

Costello, J. (2000). WRITING A SCREENPLAY.  Herts: Pocket Essentials

Webpages:

LeBaron, J. (2002). Tips on Loglines.Inktip. Retrieved 2002,
         from http://www.inktip.com/tips-loglines.php

Brian, A.K. (2008). What is a Logline. Writerdigest. Retrieved February 26,
         2008, from http://blog.writersdigest.com/qq/What+Is+A+Logline.aspx

The Logline. (????). Scriptologist. Retrieved ????,
         from http://www.scriptologist.com/Magazine/Tips/Logline/logline.html

 برای دانلود نسخه PDF این متن، روی لینک زیر کلیک کنید:

  لاگ لاین (نسخه PDF)